Motyw: ‘Cywilizacje pozaziemskie’

Powrót Daleków / Jerzy Niemczuk

Warszawa: MAW, 1989, s. 214

Informacje dodatkowe:
ilustracje: Markiewicz Jerzy
nakład: 40.000
ISBN: 83-203-2688-5
inne wydania: 2000 [e-book] (Gdańsk: Tower Press)
Tłumaczenia: 

Powrót Daleków” to kontynuacja „Rozbitków”, czyli przygód braci Piotra i Szymka, którzy ratują z opresji dwóch małych kosmitów z planety Dalek. W odróżnieniu od poprzedniej części Ote i Nij organizują wyprawę na Ziemię, a więc o żadnej awarii i przymusowym lądowaniu nie może być mowy. Eksploracja planety Ziemia poświęcona jest zapoznaniem się z jej dorobkiem kulturalnym całej cywilizacji. Oryginalny i ciekawy jest pomysł na formę wehikułu, którym poruszają się po powierzchni planety, jest on bowiem kopią… sylwetki dorosłego człowieka. W ten sposób, przeżywając przy okazji mnóstwo pełnych humoru przygód, mogą bez przeszkód poruszać się bez lęku, że zostaną zauważeni. W 2000 roku powieść ukazała się w postaci e-booka (Wydawnictwo Tower Press, Gdańsk).

Rozbitkowie / Jerzy Niemczuk

Warszawa: MAW, 1989, s. 260

Informacje dodatkowe:
ilustracje: Niksiński Jan
nakład: 40.000 (w tym 5000 w opr. twardej)
ISBN: 83-203-2305-3 (brosz.), 83-203-2351-7 (twarda)
inne wydania: –
Tłumaczenia: 

Ilustrowana przez Jana Niksińskiego historia przeznaczona jest dla bardzo młodego czytelnika, której fantastycznonaukowe tło stanowi bardzo atrakcyjną otoczkę dla przygód dwóch chłopców – Szymka i Piotrka – których los zetknął z przedstawicielami obcej cywilizacji. Przybysze w planety Dalek okazują się być rozbitkami, którzy w wyniku awarii statku musieli lądować na Ziemi. Ote oraz Nij mają jednak szczęście, gdyż trafiają na wspomnianych braci, którzy z całą serdecznością opiekują się nimi i doprowadzają do opuszczenia planety. Powieść nie jest pozbawiona tak modnych w okresie publikacji książki prób ukazywania złych stron cywilizacji ludzi (jeden z kosmitów opisuje ją słowami: „wojny, konflikty, masowa produkcja środków zagłady”)…

Bitwa pod Pharsalos / Czesław Chruszczewski

Poznań: Poznańskie, 1969, s. 173

Informacje dodatkowe
ISBN: –
Nakład: ?
Inne wydania: –
Okładka: Rybczyński Jacek
Tłumaczenia: 
przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Niektóre z opowiadań zawartych w tomie publikowano także w innych, późniejszych, min. w zbiorze „Rok 10.000”. Teksty Chruszczewskiego zasadzają się na gruncie szczególnie przez niego eksplorowanym, czyli specyficznego rodzaju baśniowości. Jest to zbiór słuchowisk radiowych nawiązujących min. do prób kontaktów z przedstawicielami obcych cywilizacji, których efekty nie przekładają się korzystnie dla mieszkańców Ziemi, a także do wątków pacyfistycznych i antymilitarystycznych…

Zawiera opowiadania: 1. Bajkowy dom, 2. Bitwa pod Pharsalos, 3. Dwa dni przed powitaniem, 4. Głosy Ziemi, 5. Niedziela, 6. Pan Yove, 7. Podobni do aniołów, 8. Samarytanin, 9. Symfonia z kotłami

Recenzje książki:

  • Bitwa pod Pharsalos / W. Natanson.- [w:] „Biuletyn Penclubu”, 1969, nr 7, s. 11-12
  • Radiowe podróże w czasie, przestrzeni w… druku / J. Truszczyński.- [w:] „Gazeta Poznańska”, 1969, nr 154, s. 3
  • Słuchowiska antywojenne Cz. Chruszczewskiego / Kaziów M.- [w:] „Gazeta Zielonogórska”, 1969, 13 lipca
  • Słuchowiska w książce / B. Sowińska.- [w:] „Życie Warszawy”, 1969, 15/16 czerwca
  • Słuchowiska wydane drukiem / W. Natanson.- [w:] „Za i Przeciw”, 1970, nr 32, s. 14
  • Grabowski T.- [w:] „Nowe Książki”, 1971, nr 3, s. 188-189

Jana Ciągwy władza nad materią / Zbigniew Dworak; Roman Danak

jana_ciagwy

Warszawa: Iskry, 1977,- s. 289, [Fantastyka-Przygoda]

Informacje dodatkowe
nakład: 50.275, projekt okładki: Hałajkiewicz Kazimierz
Inne wydania: –
Tłumaczenia: –

Zbigniew Dworak jest autorem publikacji o tematyce ściśle naukowej, toteż nie dziwi ich wyraziste wykorzystywanie w tomie opowiadań, stworzonym do spółki z Romanem Danakiem. Oprócz opowiadań opierających swą fabułę na przesłankach nauki (jak choćby „Supernowa”, „Transplantacja”, czy „Zapis z planety Lhaara”) znajdziemy tu też takie, które wyraźnie się od nauki dystansują. Prócz promującego tomik opowiadania pod tym samym tytułem możemy zapoznać się z innymi, jak choćby „Dziwny spadający kamień”, w którym cios tubylczą maczugą w sondę kosmiczną może być odebrany przez jej konstruktorów za potężne ciśnienie… Sporą część tekstów „Jana Ciągwy…” zajmuje kontakt z obcymi cywilizacjami, który przedstawiony tu bywa ze sporą dawką humoru. „I wprost do piekła” na przykład to relacja spotkania z obcymi, którzy przypominają diabły (uświadamiają oni zresztą Ziemianom, że ich wyobrażenia o piekle i jego mieszkańcach biorą się właśnie z ich planety). „Spotkanie” z kolei rodzi wątpliwość, czy aby kontakt przedstawicieli dwóch różnych kosmicznych ras nie kończy się zazwyczaj obłędem. Inne humorystyczne przedstawienie kontaktu to „Zniszczone zasiewy” – przypominające klimatem historie tworzone przez Kiryła Bułyczowa – które opowiada o lądowaniu na planecie 03/11. Przejętą misją załogę wita rozwścieczony członek miejscowej społeczności i z pretensjami o zniszczone pola zasiewów przegania ich z powrotem do rakiety. Opowiadania Dworaka i Danaka łączą ze sobą tak nieodzowne elementy literatury s-f jak: wyprawa kosmiczna („Wielka encyklopedia”, „Skoki w przestrzeni”, „Grawiskaf”), kontakt, eksperyment naukowy, czy też powodowane codziennymi problemami emocje człowieka przyszłości („Miłość kosmonauty”). Najlepszymi wydają mi się „Temida” – wizja odczłowieczonej rzeczywistości w postaci zautomatyzowanej rozprawy sądowej, oraz „Transplantacja” – dramatyczne efekty połączenia głowy z obcym ciałem, czyli zanik tożsamości w wyniku przeszczepu mózgu.

Kogga z Czarnego Słońca / Bohdan Petecki

Warszawa: Iskry, 1978, s. 250, [Fantastyka-Przygoda]

Informacje dodatkowe:
okładka: Hałajkiewicz Kazimierz
ISBN: –
nakład: 50.300
inne wydania: 2013 (Stawiguda: Solaris)
Tłumaczenia:

Do układu Bety Telmura podąża wyprawa, która ma odnaleźć tych, którzy dotarli tam wcześniej, aby nawiązać kontakt z obcą cywilizacją. Lan Wodo odbywa swą podróż z Jurem Galinem oraz Nettem, którego nie darzy specjalną sympatią (konflikt o te same kobiety). Na jednej z planet odnajdują nieprzytomnego Chipplinga, członka poprzedniej załogi, dziwną krystaliczną piramidę, która zdaje się posiadać pamięć o tym, co się wydarzyło, oraz istotę o długiej szyi przypominającej maszt (Nett nazywa istotę mianem Kogga – tak jak nazywano stare żaglowce). W pogoni za istotami, które przechwyciły jedną z ziemskich stacji, kierowani szczątkami informacji półprzytomnego Chipplinga, trafiają na wymarłą gwiazdę w okolicy Bety Telmura…

Kajtek i Koko w kosmosie / Janusz Christa

kajtek_koko_w_kosmosieGdańsk: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, 1974,- s. 64

Informacje dodatkowe
KOMIKS. nakład: 100.000
Inne wydania: –
Tłumaczenia: –

Klasyczny już autor Kajka i Kokosza stworzył wcześniej postaci, które są ich protoplastami. Początek przygód Kajtka i Koka datują się na lata 50-te XX wieku. Wpierw powstał Kajtek, przeżywający swe przygody min. na morzu, potem dołączył Koko. W ten sposób powstała mega-historia kosmiczna, której bohaterami stały się dwie sympatyczne postaci. W roku 1968, w Wieczorze Wybrzeża, rozpoczęła się wielka przygoda; wtedy wydrukowano pierwszy tzw. „pasek” z podróżami dwójki przyjaciół. Ten najdłuższy polski komiks publikowany był w latach 1968-1972. Przygody na różnych planetach i w przestrzeni kosmicznej ukazały się w wersji książkowej w roku 1974, ze względu na objętość znacznie pocięte. Na początku lat 90-tych XX wieku wyszły trzy części w wersji kolorowej, obejmujące pierwsze epizody przygód Kajtka i Koka. Prawie pełna wersja ujrzała światło dzienne w roku 2001 w Wydawnictwie Egmont. Historia opowiada o eksperymencie Orion, w którym Kajtek i Koko biorą udział… Eksplorując kosmos natykają się na inteligentne roboty oraz obce cywilizacje…

Dookoła tyle cudów : opowiadania fantastyczne / Czesław Chruszczewski

dookola_tyle_cudow

Poznań: Poznańskie, 1973,- s. 197

Informacje dodatkowe
nakład: 20.270, projekt okładki: Cendrowski Henryk
Inne wydania: –
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Utwory z niniejszego tomu mogłyby uchodzić za całkiem udaną reprezentację baśni, na pewno nie literatury s-f, gdyby nie trzy, może cztery teksty, którym stosunkowo blisko do fantastyki naukowej. Myślę tu np. o „Zielonych włosach” (kontakt z przedstawicielami innej cywilizacji), „Zupełnie nieznanej planecie”, na której ląduje dwójka ludzi, którzy spotykają repliki istniejących na Ziemi budynków i którzy stają się matrycami własnych kopii. Do s-f można by też zaliczyć „Nic nowego pod słońcem”, gdzie jednak kontakt z Obcym jest chyba mniej istotny od poetyckiej oprawy, do złudzenia przypominającej japońskie haiku. Pozostała część tomu to opowiadania lawirujące pomiędzy szeroko pojmowaną fantastyką a baśniowością. W „Latającym dywanie” mamy występy iluzjonistyczne polegające na wprawianiu delikwenta w stan powodujący ułudę podróży kosmicznej, w „Romansie kosmicznym” jest miłość, seks, walka płci i problemy cywilizacyjne na poziomie metafizycznym, w „Dookoła tyle cudów” na modłę „Alicji w krainie czarów” jesteśmy świadkami niewytłumaczalnego wzrostu i zmniejszania się głównego bohatera (treść jest ujęta w ramy sztuki scenicznej, podobnie jak w innym opowiadaniu „Był sobie król”). Trzy inne opowiadania łączy ten sam bohater – bajkolog Trikor: „Trzy miasta” to baśniowa historia człowieka, który odwiedza pewne miasto w trzech różnych czasach, a w każdej z części poruszane są ważne kwestie dotyczące min. zła, ludzkich emocji i cywilizacji. „Jasna smuga”, w której trochę jest Witkacego i trochę Carrolla, to trochę groteskowa opowieść o smudze światła oddzielającej cienie od jasności, w której wszyscy są szczęśliwi, w przeciwieństwie do cieni, gdzie czai się strach. „Czerwony kapturek” natomiast opowiada jak pan Trikor ukazuje totalne odwrócenie ról w baśni o Kapturku. Do „Jasnej smugi” podobne jest nieco inne opowiadanie pt. „Most” – klimatyczna historia ze sporą dawką oniryzmu: senność i baśniowość w dwu światach, jednym pełnym słońca i drugim pełnym cienia oraz człowiek dokonujący wyboru pomiędzy nimi. Chruszczewski nazywany bywa polskim Ray’em Bradburym. Nie bez powodu; jego fantastyka posiada rzadko spotykany w tego rodzaju literaturze pierwiastek poezji, poruszającej nasze najsubtelniejsze zmysły.

Zawiera opowiadania: 1. Zielone włosy, 2. Latający dywan, 3. Trzy miasta: -Miasto, które było (Zbuntowany anioł), -Miasto, które jest (Bajeczny bank), -Miasto, które będzie (Tunel), 4. Jasna smuga, 5. Czerwony Kapturek, 6. Zupełnie nieznana planeta, 7. Most, 8. Romans kosmiczny, 9. Nic nowego pod słońcem, 10. Dookoła tyle cudów, 11. Był sobie król

Końcówka / Andrzej Trepka

Warszawa: KAW, 1983, s. 250, [Fantazja – Przygoda – Rozrywka]

Informacje dodatkowe:
okładka: Żwikiewicz Wiktor
ISBN: –
nakład: 100.350
inne wydania: –
Tłumaczenia:

Fantastyka naukowa często stanowi pełen wdzięku kamuflaż dla wyrażania mniej lub bardziej popartych nauką dociekań oraz wybiegających w przyszłość wizji rysujących w odważny sposób wizerunek odmiennych od naszej cywilizacji. Nie inaczej jest w tomie opowiadań Andrzeja Trepki. W „Końcówce” znajdziemy teksty mające typowy dla fantastyki naukowej charakter: historie, w których bohaterowie oddają się badaniom obcych światów, w tym takich, których obraz mógłby być spełnieniem marzeń na Ziemi (pozbawiony zła glob w opowiadaniu „Pogodna”), spotykają na swej kosmicznej drodze przedstawicieli obcych form życia („Vistula”, czy też „Historia pewnej sekundy”), przeprowadzają szokujące eksperymenty (badania nad snem i procesem umierania we śnie w tytułowej „Końcówce”), a przy tym bywają ambasadorami naszego rodzimego kraju („Vistula”, „Królowie Stony”). Jednym z ciekawszych opowiadań wydaje mi się „Kontra” – jest to najdłuższy tekst zbioru mówiący o powrocie na Ziemię z trwającej tysiące lat wyprawy do gwiazd, na Ziemię, która jest już zupełnie inna, wliczając w to nawet struktury społeczne, świadomość historii planety oraz filozofię życia…

Zawiera opowiadania: 1. Historia pewnej sekundy, 2. Końcówka, 3. Kontra, 4. Vistula, 5. Pogodna, 6. Królowie Stony, 7. Pluszcz z Malinki

Recenzje książki:

  • „Końcówka” / [an].- [w:] Fantastyka, 1984, nr 5

Kosmiczni bracia / Krzysztof Boruń, Andrzej Trepka

Warszawa: Iskry, 1959, s. 250

Informacje dodatkowe:
okładka: Bocianowski Bohdan, ilustracje: Bocianowski Bohdan
ISBN: –
nakład: 20.250
inne wydania: 1988 (Iskry); 2013 (Solaris)
Tłumaczenia:

Trzeci i ostatni tom trylogii kosmicznej autorstwa K. Torunia i A. Trepki. Powieść reprezentuje klasyczny nurt wykorzystujący motyw eksploracji kosmosu uwieńczonej spotkaniem przedstawicieli obcej cywilizacji trójnożnych Urpian, której ambasadorem jest A-Cis. Początkowo wydaje się, że pełniejszy kontakt z Urpianami będzie niemożliwy, ale gdy podstawowe bariery komunikacyjne zostają zażegnane, okazuje się że – podczas powrotu do Układu Słonecznego – czeka załogę poważniejszy problem: inwazja kierowanych z zewnątrz silikoków – rodzaju bakterii, których struktura oparta jest na krzemie. Okazuje się jednak, że istnieje broń umożliwiająca im pokonanie wroga. Jest ona częścią urpiańskiej technologii…


Okładki innych wydań:

Iskry
1988
Solaris
2013

Proxima / Krzysztof Boruń, Andrzej Trepka

proximaWarszawa: Iskry, 1955,- s. 197

Informacje dodatkowe
nakład: 20.205, projekt okładki: Bocianowski Bohdan, ilustracje: Bocianowski Bohdan
Inne wydania: 1957, 1987 (Warszawa: Iskry); 2013 (Stawiguda: Solaris)
Tłumaczenia:

Druga część trylogii Borunia i Trepki stanowi klasyczną odmianę przygodowej science fiction. Jest rok 2536, po przeszło 100 latach załoga Astrobolidu dociera do Układu Proxima Centauri. Razem z bohaterami ruszamy eksploatować napotkane światy; tętniącą życiem Temę (ze zwierzętami o odmiennym systemie oddechowym), czy też zmrożoną Urpę, gdzie dochodzi do kontaktu z zaawansowaną cywilizacją Urpian. W zespole powstaje rozłam dotyczący ewentualnej ingerencji w struktury obcych cywilizacji, a więc problem, który tu i ówdzie pojawiać się będzie w utworach fantastycznonaukowych. Pierwsze wydanie różniło się nieco od kolejnych, wzbogaconych np. o wątki ekologiczne i uwspółcześnionych.


Okładki innych wydań:

Iskry
1957
Iskry
1987
Solaris
2013

Miasto nie z tej planety / Czesław Chruszczewski

miasto_nie_z_tej

Poznań: Poznańskie, 1981,- s. 245, [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 40.000, projekt okładki: Petruk Józef, ilustracje: Chruszczewski Czesław
Inne wydania: –
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

W przedstawionych tu opowiadaniach Chruszczewskiego bohaterowie niejednokrotnie stawiani są nagle w obliczu dziwnych i niesamowitych zdarzeń i zdumiewającej rzeczywistości; z fantastyką naukową mają one o tyle wspólne cechy, że owa rzeczywistość czasem poprzetykana jest elementami typowymi dla efektów naukowej pracy uczonych bliższej lub dalszej przyszłości. Najczęstszym motywem s-f wydaje się być kontakt lub próba nawiązania kontaktu z Obcymi. W pierwszym opowiadaniu „Zwierciadło trzech czasów” stajemy w obliczu pytań o istotę Wszechświata i ludzkości. Kontakt z Obcymi, którzy kierują poszukiwania ludzi na inny tor jest tu kluczowy: ci tworzą chronoperyskop i – całkiem po ludzku – nie mogą się zgodzić, który czas badać: przeszłość, teraźniejszość, czy przyszłość. Z kontaktem mamy też do czynienia w „Psychoanalizie, czyli kłopotach kosmicznych” – rewelacyjnym opowiadaniu w formie dialogu z psychoanalitykiem o tym, jak jeden z pacjentów postanawia ocalić mających przybyć kosmitów przed nietolerancją ludzką. Jest to historia o nas, o tym jak nienormalne stają się takie cechy jak dobroć, życzliwość i chęć niesienia pomocy. Z Innymi Istotami spotykamy się również w „Powrocie Holmezjusza” oraz w „Oni wyszli z morza”, gdzie siedemnaście tysięcy dziwnych istot nagle wychodzi z morza przemierzając Francję. Dość częsty motyw w historiach Chruszczewskiego stanowi tzw. cudowny wynalazek. W „Kryształowej kuli” za pomocą Domu zamkniętego we wnętrzu kryształowej kuli bohater próbuje ocalić ludzi od agresji, natomiast w „Oczach” czytamy, jak pewnego razu mieszkańcy miasteczka znajdują w swych ogrodach mnóstwo sztucznych oczu, które sprawiają wrażenie jakby patrzyły. Pytanie o to, czy są one narzędziem podglądania obywateli jest też bardzo aktualne w naszej rzeczywistości… Kolejna składowa prozy s-f – badanie kosmosu – znajdziemy np. w „Horyzoncie zdarzeń, czyli kolapsie grawitacyjnym” – przypominającej guslarskie historie Bułyczowa historii o związku pomiędzy czarnymi dziurami a niepowodzeniami architektonicznymi. W „Parkingu” z kolei obserwujemy podróż przez Kosmos, w którym każdy człowiek ma swoją planetę (jest to bardziej wizyta w rzeczywistościach alternatywnych). „Parking” jest opowiadaniem utrzymanym w stylistyce typowej dla Chruszczewskiego; owa baśniowość jest zresztą obecna w większości opowiadań. W „Mieście nie z tej planety” równo co 100 lat w pewnej dolinie pojawia się miasto-widmo, zawsze w momencie, gdy jakaś armia próbuje doń wkroczyć. W „Byłem bardzo niedyskretny” (które nawiązuje, jak w poprzednich przykładach, do kontaktu, tym razem niezrealizowanego) spotykamy człowieka-ptaka. Opowiadanie to zaskakuje pod koniec oniryzmem i symboliką. Baśniowość pojawia się też w innych tekstach, jak choćby w utrzymanym w formie przypowieści „Fantastycznym świecie” oraz w ‚Rewelacyjnym odkryciu”, które przenosi nas w rzeczywistość, w której nadmiar dobrych uczuć odprowadzany jest do Banku Pozytywnych Uczuć, by obdarzyć nimi tych, którzy nie mogą sobie na nie pozwolić. Czytając ten tekst natrafiamy na jeszcze jeden problem: cywilizacja i społeczeństwo. Jest on widoczny także w opowiadaniu „Drzewa zawsze wracają do korzeni”. Do pewnego momentu jest to opowiadanie przedstawione w atmosferze baśni inicjacyjnej, potem przeradza się w czystą s-f. Po setkach lat kosmicznych podróży na Ziemię powracają kosmonauci. Mieszkańcy Ziemi jednak traktują ich jak zagrażające im maszyny, a teoria względności, według której inaczej płynący czas mógłby być całkiem rozsądnym wyjaśnieniem, nie przekonuje ich. Chruszczewski „eksperymentuje” z czasem też na inne sposoby: w „Paradoksalnym Chronosie” zabawa z nim prowadzi np. do sytuacji przypominającej rozdwojenie jaźni…

Zawiera opowiadania: 1. Zwierciadło Trzech Czasów 2. Miasto nie z tej planety 3. Parking 4. Byłem bardzo niedyskretny 5. Impuls kosmiczny 6. Drzewa zawsze wracają do korzeni 7. Psychoanaliza czyli kłopoty kosmiczne 8. Horyzont zdarzeń czyli kolaps grawitacyjny 9. Kryształowa kula 10. „Scala del Giganti” 11. Wyspa szczęśliwych 12. Oczy 13. Rewelacyjne 14.Odkrycie 15. Oni wyszli z morza 16. Paradoksalny Chronos 17. Powrót Holmezjusza 18. Fantastyczny świat

Powtórne stworzenie świata / Czesław Chruszczewski

powtorne_stworzenie

Poznań: Poznańskie, 1979,- s. 220, [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 40.290, projekt okładki: Petruk Józef
Inne wydania: –
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Z Australii dochodzą sygnały dotyczące dziwnych i niebezpiecznych zjawisk zachodzących w atmosferze. Jednocześnie znika 18 naukowców, których przedstawiciele obcej cywilizacji przetransportowują do Wymiaru Obcych. Kreator Aster wyrusza na pomoc… Jest to historia z jednej strony typowa: kontakt z Obcymi sprowadza się do niebezpieczeństwa zawładnięcia Ziemianami. Wiodąca historia przygotowań i prób rozwiązania problemu poprzecinana jest obserwacjami owych poczynań przez Istoty z Kosmosu. Z drugiej strony Chruszczewski daje możliwość zastanowienia się nad człowiekiem w ogóle, skupiając się w szczególności nad jego rolą w wysoko rozwiniętym i stechnicyzowanym świecie.

Zagubiona przyszłość / Andrzej Trepka, Krzysztof Boruń

zagubiona_przyszloscWarszawa: Iskry, 1954,- s. 592

Informacje dodatkowe
nakład: ?, ilustracje: Kobyliński Szymon, okładka: Stanny Janusz
Inne wydania: 1957, 1986 (Warszawa: Iskry); 2013 (Stawiguda: Solaris)
Tłumaczenia:

W nadrzędnej warstwie fabularnej niby chodzi o coś prostego: oto główny bohater powieści – Bernard Kruk – dostaje od prezydenta Summersona polecenie dokonania przebudowy miotaczy badonowych, zamontowanych na sztucznym satelicie o nazwie Celestia. Gwarantuje to konstruktorowi uzyskanie udziałów w zyskach planetoidy, jak i – za sprawą córki prezydenta – wejście na tzw. salony. Dla wywodzącego się z niższych klas społecznych Kruka wydaje się owa propozycja być nie do odrzucenia. Musi on wybrać (i tu wkraczamy poniekąd na niższe warstwy powieści): albo ustrój imperialistyczny, albo komunistyczny (ten najnowszy). „Zagubiona przyszłość” to też obraz społeczeństwa na Celestii, na której do głosu dochodzą kapitaliści (zwolennicy starego ustroju), oraz walka ze wspierającym nowy porządek ugrupowaniem Czerwonych Diabłów. Powieść jest pierwszą częścią kosmicznej trylogii; drukowana była wpierw w Ilustrowanym Kurierze Polskim (w roku 1953). Mimo upływających lat od pierwszego wydania wciąż cieszy się zainteresowaniem wśród fascynatów gatunku.


Okładki innych wydań:

Iskry
1957
Iskry
1986
Solaris
2013

Obłok Magellana / Stanisław Lem

Warszawa: Iskry, 1955, s. 408

Informacje dodatkowe:
okładka: Jan Młodożeniec
ISBN: –
nakład: ?
inne wydania: 1956, 1959, 1963, 1967 (Warszawa: Iskry); 1970, 2005 (Kraków: Wydawnictwo Literackie)
Tłumaczenia: ru I. „Облако Магеллана. Год 3016” (fragm.).- [w:] Польша, 1958, nr 2; II. „Облако Магеллана” (fragm.).- [w:] Юный техник, 1960, nr 5-7 (okładka); III. „Магелланово Облако” / Станислав Лем.- Moskva: Dietgiz, 1960 (okładka, ilustracje); IV. „Магелланово Облако” / Станислав Лем.- Moskva: Dietskaja Literatura, 1966 (okładka); V. „Облако Магеллана”.- [w:] „Солярис. Магелланово олако”/ Станислав Лем.- Moskva: Raduga, 1987, [Б-ка современной фантастики] (okładka); VI. „Облако Магеллана”.- [w:] „Станислав Лем в 10 тт. т.11″ / Станислав Лем.- Moskva: Tekst, 1995 (okładka); VII. „Облако Магеллана” (fragm.).- [w:] Компьютерра, 2001, nr 22; VIII. „Облако Магеллана”.- [w:] „Магелланово облако; Непобедимый : Романы” / Станислав Лем.- Moskva: Tekst-EKSMO, 1997 (okładka); IX. „Облако Магеллана”.- [w:] „ Магелланово Облако. Человек с Марса. Астронавты” / Станислав Лем.- Moskva: AST Ermak, 2003 (okładka); X. „Облако Магеллана”.- [w:] „Возвращение со звезд” / Станислав Лем.- Moskva: Hranitel, Moskva: AST, 2006 (okładka); XI. „Облако Магеллана”.- [w:] „Магелланово Облако. Человек с Марса. Астронавты” / Станислав Лем.- Moskva: Hranitel, Moskva: Ter, 2006; XII. „Облако Магеллана” / Станислав Лем.- Moskva: AST, 2010 (okładka); XIII. „Облако Магеллана”.- [w:] „Такое разное будущее” / Станислав Лем.- Moskva: AST, Astriel, 2011 (okładkabg XIV. „Облакът на Магелан : Юношески романи” / Станислав Лем.- Sofia: Narodna Kultura, 1966 (okładka); cz XV. „K Mrakům Magellanovým” / Stanisław Lem.- Praha: Mlada Fronda, 1956 (okładka), 1958 (okładka), 1962 (okładka); sk XVI. „Denník z Vesmíru” / Stanisław Lem.- Bratislava: Slovenské vydavateľstvo krásnej literatúry, 1958 (okładka); de XVII. „Gast im Weltraum : Roman” / Stanisław Lem.- Berlin : Verlag Volk u. Welt, 1956 (okładka), 1961, 1963, 1966, 1980, 1980, 1982; XVIII. „Gast im Weltraum : Utop. Roman” / Stanisław Lem.- Berlin : Buchclub 65, 1968, 1981; XIX. „Ein altes Märchen” (fragm.).- [w:] „Das Molekular-Café : Geschichten von Robotern und Biomaten”.- Berlin: Verlag Das Neue Berlin, 1969 (okładka); XX. „Töte mich!” (fragm.).- [w:] „Das Molekular-Café : Geschichten von Robotern und Biomaten”.- Berlin: Verlag Das Neue Berlin, 1969; XXI. „Die Formel des Schönen” (fragm.).- [w:] „Das Molekular-Café : Geschichten von Robotern und Biomaten”.- Berlin: Verlag Das Neue Berlin, 1969; hu XXII. „Magellán-felhő” / Stanislaw Lem.- Budapest: Móra Ferenc Könyvkiadó, 1969 (okładka); am XXIII. „Մագելլանի ամպը” („Magellani ampë”) / Ս. Լեմ.- Երևան : Հայպետհրատ (Erywań: Haypethrat), 1964 (okładka); hr XXIV. „Ana sa zvijezda” / Stanislaw Lem.- Zagreb: Epoka, 1965 (okładka); ge XXV. „?” / Stanislaw Lem.- Tbilisi: Nakaduli, 1970; lt XXVI. „Magelano debesis” / Stanislavas Lemas.- Vilnius: Valstybinė grožinės literatūros leidykla, 1961 (okładka); lv XXVII. „Magelāna mākonis : [romāns jaunatnei]” / S. Lems.- Rīga: Latvijas Valsts izdevniecība, 1960 (okładka); md XXVIII. „Nebuloasa Magelan” / Stanislaw Lem.- Kiszynev, 1967; ro XXIX. „Norul lui Magellan” / Stanisław Lem.- Bucureşti: Edit. Tineretului, 1959 (okładka); si XXX. „Magellanov Oblak” / Stanislav Lem.- Ljubljana : Mladinska knjiga, 1959 (okładka)

Zaczyna się na Grenlandii opanowanej przez umiarkowany klimat (występowanie min. wysokopiennych lasów liściastych), w domu wybudowanym w XXVIII wieku… Jednak punktem docelowym, zarówno autora, jak i głównego bohatera, staje się układ gwiezdny Alfa Centauri, do którego wyrusza załoga złożona z dwustu dwudziestu siedmiu osób, zamknięta przez lata na pokładzie statku kosmicznego. Problemy związane z izolacją oraz wieloletnim odseparowaniem od macierzystej planety stanowią bardzo ciekawy obraz współczesnych wątpliwości co do powodzenia misji międzyplanetarnych, związanych właśnie ze zmaganiem się z samym sobą w trakcie takich podróży. „Obłok Magellana” to również nieudana próba kontaktu z obca cywilizacją, mieszkańcami planety układu, którzy biorą pojazdy Ziemian za broń zagrażającą ich życiu. Bardzo ciekawa wydaje się być postać narratora: trochę abyt ambitnego młodego człowieka, maratończyka (świetny ustęp z maratonem), lekarza i jednocześnie samotnika. Powieść drukowana była pierwotnie w latach 1953-1954 na łamach Przekroju, doczekała się również w 1963 r. adaptacji filmowej (pozbawionej jednak nazwiska autora) pt. „Ikarie XB 1”, produkcji czechosłowackiej, w reżyserii Jindřicha Poláka. Sam Stanisław Lem uznał swoją powieść za dość słabą, głównie ze względu na poziom językowy.

Spotkanie w przestworzach 5

Warszawa: KAW, 1986, s. 266

Informacje dodatkowe:
okładka: Fleischmann Jan
ISBN: 83-03-01582-6
nakład: 100.350
Tłumaczenia:

Pomiędzy datą związaną z prezentowanymi tekstami a tą rzeczywistą – wydania – jest różnica kilku lat, ale tego typu obsunięcia były rzeczą charakterystyczną i raczej normalną dla ówczesnych czasów. Kolejny – piąty już – tom próbek literackich polskich twórców fantastyki nie bardzo się różni, zarówno pod względem stylistycznym, jak i fabularnym, od poprzednich. Tematyka zaprezentowanych tu opowiadań oscyluje głównie wokół obcych planet, eksperymentu naukowego i spotkaniem z obcą cywilizacją. W pierwszym tekście, którego autorem jest Andrzej Drzewiński, jesteśmy świadkami wybuchu epidemii, do jakiej dochodzi w laboratorium wirusologicznym, będącej następstwem promieniowania oraz tajemniczym właściwościom pewnej rośliny o wdzięcznej nazwie Helioza. Z pewnym eksperymentem (tym razem psychologicznym) mamy też do czynienia w „Testerze” Roberta Faltzmanna, realizowanym tutaj w przestrzeni kosmicznej. Z motywem psychologicznym związany jest też „Punkt osobliwy” Drzewińskiego, w którym materialny wytwór ludzkich rąk (tu szklana kula) staje się swoistym weryfikatorem tak niematerialnej kwestii, jaką jest ludzka nadzieja. Z powrotem w kosmos możemy się udać na powrót z Faltzmannem w opowiadaniu „Cosmopol” oraz „Imponderabilia” (tu przy okazji spotkamy obcą formę życia). Podobnie w „Opowiedz mi o spadających gwiazdach” tego samego autora, choć tu przestrzeń kosmiczna (orbita Ziemi) wykorzystana jest jako tło do zakończonej sukcesem misji ratunkowej. W prezentowanym tomie nie brakuje też pewnej dawki humoru, reprezentowanej przez „Opowiem ci jak to było” Faltzmanna oraz „Nie czytaj przed snem” Stanisława Kokesza (mikropowieść – debiut prozatorski autora), będące humoreską o swojskim klimacie, trochę w stylu Bułyczowa, trochę Babuli, o lądowaniu kosmitów w Babulewie Dolnym i kontakcie z miejscową ludnością.

Zawiera opowiadania: 1. Andrzej Drzewiński: Epidemia, 2. Andrzej Drzewiński: Punkt osobliwy, 3. Robert M. Faltzmann: Agent, 4. Robert M. Faltzmann: Cosmopol, 5. Robert M. Faltzmann: Imponderabilia, 6. Robert M. Faltzmann: Opowiem ci jak to było, 7. Robert M. Faltzmann: Opowiedz mi o spadających gwiazdach, 8. Robert M. Faltzmann: Tester, 9. Stanisław Kokesz: Nie czytaj przed snem

Recenzje książki:

  • Spotkania z historią / (022).- [w:] Fikcje, 1986, nr 39, s. 6
Książki wg autorów
Liczba tłumaczeń:

Ilość pojedynczych przekładów na inne języki według krajów:


ar Argentyna: książki – 1; opow. – 0
am Armenia: książki – 1; opow. – 0
au Australia: książki – 1; opow. – 0
at Austria: książki – 1; opow. – 3
by Białoruś: książki – 3; opow. – 1
bg Bułgaria: książki – 6; opow. – 12
hr Chorwacja: książki – 3; opow. – 0
cz Czechy: książki – 29; opow. – 155
dk Dania: książki – 1; opow. – 0
fi Estonia: książki – 3; opow. – 0
fi Finlandia: książki – 6; opow. – 1
fr Francja: książki – 15; opow. – 5
gr Grecja: książki – 1; opow. – 0
ge Gruzja: książki – 1; opow. – 1
es Hiszpania: książki – 13; opow. – 0
nl Holandia: książki – 4; opow. – 0
il Izrael: książki – 1; opow. – 0
jp Japonia: książki – 10; opow. – 2
yu Jugosławia: książki – 0; opow. – 1
kz Kazachstan: książki – 0; opow. – 1
kp Korea Płn.: książki – 1; opow. – 0
lt Litwa: książki – 4; opow. – 2
lv Łotwa: książki – 3; opow. – 2
mk Macedonia: książki – 1; opow. – 0
md Mołdawia: książki – 0; opow. – 1
de Niemcy: książki – 123; opow. – 173
no Norwegia: książki – 1; opow. – 0
pt Portugalia: książki – 1; op. – 0
ru Rosja: książki – 80; opow. – 237
ro Rumunia: książki – 5; opow. – 0
rs Serbia: książki – 3; opow. – 0
sk Słowacja: książki – 7; opow. – 11
si
Słowenia: książki – 1; opow. – 0
ch Szwajcaria: książki – 2; op. – 1
se Szwecja: książki – 4; opow. – 1
tr Turcja: książki – 2; opow. – 0
tm Turkmenistan: książki – 0; opow. – 1
ua Ukraina: książki – 10; opow. – 1
us USA: książki – 17; opow. – 20
uzb Uzbekistan: książki – 0; opow. – 1
hu Węgry: książki – 15; opow. – 122
gb Wlk. Bryt.: książki – 14; op. – 15
it Włochy: książki – 9; opow. – 1


esp esperanto: książki – 0; opow. – 5

Zobacz też:

Copyright © 2009-2019 by "Wróble Galaktyki" Wszystkie prawa zastrzeżone.